Vì sao Vedan dám xả thẳng nước thải ra sông?

TTCT - Phê phán và xử lý Vedan theo pháp luật là cần thiết, nhưng phê phán và xử lý các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan cũng là việc không thể thiếu nếu muốn pháp luật được thật sự tôn trọng.

Đến nay ít ra đã có hai quan chức ngành bảo vệ môi trường: một cấp tỉnh, một cấp bộ gián tiếp trả lời câu hỏi này.

Người thứ nhất là ông Hoàng Văn Thống, chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường Đồng Nai. Giải thích việc Vedan được đề nghị khen thưởng về bảo vệ môi trường năm 2004, ông Thống nói: “Việc đề nghị khen thưởng Vedan tôi cho là đúng. Trước đây Vedan vi phạm nhiều lần, nhưng sau này kiểm tra thấy tình hình được cải thiện, dù chưa chuẩn. Chúng tôi tin tưởng nên mới đề nghị như vậy, nay chúng tôi rất buồn vì Vedan đã qua mặt nhà quản lý” (Tuổi Trẻ, ngày 17-9-2008).

Thì ra là thế. Ở đây không bàn về chuyện Vedan đã nhiều lần vi phạm, nhiều lần bị xử lý, và nhờ ít nhiều có sửa nên dù chưa đạt chuẩn vẫn đáng khen! Cũng không bàn về sự cả tin của Chi cục Bảo vệ môi trường dù rằng sông Thị Vải bị ô nhiễm dân kêu đã nhiều, báo chí nói đã lắm. Điều đáng nói nhất là ông Thống chỉ nói về hành vi của Vedan mà không nói về trách nhiệm của mình.

Người thứ hai là ông Lê Huỳnh Bắc, phó cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Tài nguyên - môi trường). Được biết ngày 23-4-2008, Vedan đã có giấy phép của Bộ Tài nguyên - môi trường cho xả nước thải vào sông Thị Vải. Ông Bắc giải thích việc này như sau: “Để được cấp phép, doanh nghiệp phải lập hồ sơ theo quy định... Chất thải phải bảo đảm tiêu chuẩn quy định của Nhà nước... Có một số thông số nước thải của Vedan vượt quá tiêu chuẩn cho phép nhưng mình không thể nói là tôi không cấp cho ông được, vì thực tế dù mình không cho người ta xả thì họ vẫn cứ xả” (Thanh Niên ngày 17-9-2008).

Thế là đã rõ. Việc vi phạm của Vedan không phải là vô phép. Điều đáng lưu ý là ông Bắc đã xác nhận “có một số thông số nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép”. Vậy là những thông số đó Vedan đã ghi ngay trong hồ sơ xin phép, vậy mà giấy phép vẫn được cấp. Tại sao? Ông Bắc giải thích “không thể không cấp vì dù không cho thì họ vẫn cứ xả”! Vậy là ngay cơ quan cấp phép đã không tuân phép nước. Và nguy hiểm hơn, lại tự tỏ ra bất lực. Vậy chức năng, quyền hạn chế tài của Cục Quản lý tài nguyên nước và của pháp luật ở đâu? Nếu họ cứ vi phạm pháp luật thì ta bó tay chăng?