Độc tố phthalates không chỉ từ thú nhún

(Văn Bảo, TP.HCM)

Phóng to

Ảnh: asiaone.com

Độc hại mức nào?

Năm 2008, theo báo cáo của tạp chí Nhi khoa Trường đại học Rochester và Bệnh viện Nhi Đồng Seattle ở Washington, những bé sơ sinh được dùng baby lotion, dầu gội và phấn có nhiều phthalates trong nước tiểu hơn các bé không dùng các sản phẩm này. Nhiều dụng cụ y khoa như kim luồn, dụng cụ truyền chích tĩnh mạch được làm bằng PVC, phthalates có thể từ các dụng cụ đi vào máu, dịch truyền.

Cơ quan Kiểm soát thuốc và dược phẩm Hoa Kỳ khuyến cáo ngành y tế không dùng túi chứa dung dịch tiêm truyền tĩnh mạch và những dụng cụ khác chứa phthalates DEHP khi điều trị trẻ sinh non và các bà mẹ mang thai nhi nam. Nhiều đơn vị hồi sức sơ sinh đã loại bỏ những dụng cụ bằng PVC chứa phthalates.

Đã có nhiều bằng chứng về những hiểm nguy của phthalates trên động vật, nhưng chưa nghiên cứu rộng rãi trên người. Ở động vật, phthalates ảnh hưởng đến tuổi thai và cân nặng sơ sinh, gây vô sinh (giảm sản xuất tinh trùng, teo tinh hoàn, khuyết tật dương vật) và ung thư gan, thận. Trên người, phthalates có liên quan đến suyễn, ảnh hưởng đến tuổi dậy thì hoặc nguy cơ béo phì ở thiếu niên.

Các nhà khoa học đã chỉ ra việc tiếp xúc với hóa chất này có thể dẫn đến trục trặc nội tiết, gây ra những vấn đề bất thường tại cơ quan sinh dục, thậm chí gây dị tật bẩm sinh cho thai nhi. Tác dụng này thể hiện rõ rệt nhất ở bé trai. Một nghiên cứu của Đại học Rochester công bố trên tạp chí Nam học vào tháng 11-2009 cho thấy phthalates có tính kháng androgen. Tiếp xúc trước sinh với phthalates, nhiều bé trai có hành vi ít nam tính hơn. Hóa chất môi trường này có thể làm thay đổi sự phát triển của não bộ liên quan đến đáp ứng hoocmôn androgen.

Quá trình nữ hóa xảy ra lúc mang thai, khi tiếp xúc với phthalates làm gián đoạn hoocmôn ở bào thai. Chính sự gián đoạn testosterone khiến trẻ trai bị nữ hóa. Trong nghiên cứu nói trên có sự liên quan chặt chẽ giữa đồ chơi mà bé trai chơi với hàm lượng phthalates mà mẹ tiếp xúc trong lúc mang thai: những bé trai có nồng độ phthalates trong máu cao thì ít thích chơi xe hơi, xe lửa, súng, thay vào đó là chơi với búp bê.

Hãy tự cứu

Ở Việt Nam, chúng tôi chưa thấy một khuyến cáo chính thức nào về phthalates. Trước khi giới khoa học nghiên cứu sâu hơn để khẳng định sự liên quan giữa phthalates và đặc tính phát triển giới tính, mọi người cần giảm tiếp xúc với phthalates càng nhiều càng tốt. Một số lưu ý:

- Khi dùng những sản phẩm chăm sóc em bé, nhất là đối với trẻ dưới 8 tháng, nên ưu tiên dùng những sản phẩm ghi rõ “được chỉ định trong y khoa”.

- Không cho trẻ chơi đất sét polymer.

- Nếu dùng chai lọ bằng nhựa, hãy đọc kỹ nhãn. Kiểm tra đáy của chai lọ để chọn nhãn mang hình tam giác có mang số 1, 2, 4, hay 5 là an toàn. Lưu ý các loại lọ nhựa mang nhãn số 3 có thể phóng thích phthalates, số 7 rò rỉ BPA và số 6 rò rỉ styrene. Bình nhựa làm bằng polyethylene terephthalate (PET) hoặc polyethylene đậm đặc cao (HDPE) an toàn hơn PVC (chữ “PET”, “HDPE” được in ở đáy chai).

- Đừng hâm thức ăn trong thố nhựa bằng lò vi sóng và không ngâm đồ dùng bằng nhựa vào nước rửa chén.

- Thay thế thực phẩm đóng hộp bằng thức ăn tươi hoặc bảo quản trong lọ thủy tinh.

- Tránh dùng đồ thơm phòng vì hầu hết đều chứa phthalates.