Hiện tượng Sắc, giới

Phóng to

Thang Duy và Lương Triều Vỹ trong Sắc, giới

Cốt truyện phim khá đơn giản. Được dựng từ tiểu thuyết ngắn 48 trang cùng tên của tác giả Trương Ái Linh (Eileen Chang) với bối cảnh Trung Quốc vào thời điểm bị phát xít Nhật cai trị thông qua một chính quyền bù nhìn “mãi quốc cầu vinh”, nội dung phim đề cập không khí sục sôi nhiệt huyết ái quốc của thanh niên Trung Quốc lúc ấy.

Một nhóm sinh viên yêu nước tự phát tìm cách trừ diệt tên Hán gian Yee (Lương Triều Vỹ đóng), cô sinh viên Chia Chi (Thang Duy) tìm cách tiếp cận Yee ngay tại nhà riêng qua việc chơi mạt chược với vợ Yee (Trần Xung). Bẫy tình được giăng. Con tim sắt đá và lạnh lùng của Yee cuối cùng ngã gục.

Đó cũng là lúc bắt đầu chuyện tình lén lút và ngày càng nồng nàn sâu đậm giữa Chia Chi và Yee. Ngày kia, khi cùng Yee đến tiệm kim cương, Chia Chi thấy nhóm sát thủ thuộc phe mình đã chờ sẵn để ra tay giết Yee, cô liền bảo người tình chạy trốn. Phần mình, giận vì bị lừa, Yee ra lệnh truy quét đường dây “tạo phản” của Chia Chi. Tất cả đều bị bắt và hành hình. Song con tim rỉ máu của Yee cũng thẫn thờ muốn chết theo người tình...

Với đẳng cấp một đạo diễn lớn, Lý An đã kể lại câu chuyện điện ảnh này một cách mạch lạc và súc tích. Tuy nhiên, tình yêu trong Sắc, giới được miêu tả khá đơn giản, cứ như thể “tất cả tự nhiên thành”. Điểm nhấn ái quốc trong phim cũng mờ nhạt, không như những gì Lý An từng phát biểu: “Tôi muốn bộ phim này đóng vai trò cầu nối để thế hệ trẻ Trung Quốc có thể hiểu lịch sử hiện đại của nước nhà, hiểu làm thế nào mà hàng triệu thanh niên Trung Quốc đã ngã gục để cứu đất nước”.

Trên hết, điều gây tranh cãi nhiều tháng qua là ngôn ngữ sex trong Sắc, giới. Có ý kiến cho rằng hai kịch tác gia James Schamus và Vương Huệ Linh (người từng hợp tác với Lý An trong Ngọa hổ tàng long) đã “sex hóa” kịch bản gốc của Trương Ái Linh một cách không cần thiết. Còn Lý An cũng thể hiện những cảnh sex một cách dung tục và có phần thái quá!

Tại sao Lý An đầu tư quá nghiêm túc vào những cảnh sex trong phim (10 phút sex phải quay đi quay lại đến 11 ngày, và bộ phim với ngân sách 15 triệu USD được thực hiện tại Hong Kong, Thượng Hải, Malaysia trong bốn tháng)? Trả lời báo chí, Lý An khẳng định việc có những cảnh nóng bỏng trong phim là “cần thiết”. “Giống như những cảnh chiến đấu trong Ngọa hổ tàng long - ông nói - Nó là sự sống và cái chết. Đó là nơi mà diễn viên thật sự lột tả nhân vật”.

Thế nhưng... hãy thử xem một cuộc khảo sát bỏ túi được thực hiện tại Hong Kong: 44% ý kiến cho rằng cảnh Lương Triều Vỹ và Thang Duy lồ lộ trong phim là chiến thuật câu khách của hãng phim và việc một tên tuổi lớn như họ Lương “bán mình cho nghệ thuật” như thế là chẳng cần thiết. Có thể hiểu tại sao Sắc, giới được đóng nhãn NC-17 (cấm khán giả dưới 17 tuổi) khi phát hành tại thị trường Mỹ (lần đầu tiên kể từ phim Showgirls năm 1995), và tất nhiên nó cũng bị Chính phủ Trung Quốc kiểm duyệt gắt gao (cắt gần hết cảnh nóng và Thang Duy bị cấm xuất hiện trên hầu hết phương tiện thông tin kể từ ngày 7-3-2008).

Ngay tại Mỹ, vấn đề sex trên màn bạc cũng có những giới hạn nhất định. Linda Williams - giáo sư Đại học California - Berkeley, tác giả nhiều quyển sách về văn hóa khiêu dâm và điện ảnh - nói rằng những phim như Tell me you love me (bộ phim nhiều tập mới nhất của HBO với cô đào Michelle Borth tham gia nhiều cảnh sex) đã vượt quá biên giới nghệ thuật điện ảnh để bước vào văn hóa khiêu dâm (New York Times 30-9-2007). Thậm chí giới diễn viên cũng tin rằng “lãnh địa” sex không nên được khai thác quá mức nhân danh nghệ thuật thứ bảy. Ashley Jones, cô đào đóng trong phim nhiều tập The bold and the beautiful (khán giả VN từng được xem qua kênh Star World) cũng nói: “Việc có cảm giác bị phơi bày nhiều quá khiến tôi nghĩ mình chẳng còn là diễn viên nữa”.

Sắc, giới (bị loại khỏi danh sách đề cử Oscar 2008) được tán thưởng tại Venice thật ra không có gì lạ khi nhiều LHP quốc tế gần đây có xu hướng khoái phim về đề tài tình dục. Tại LHP Toronto 2004 có đến 23 phim liên quan đề tài phòng the. Còn tại LHP Cannes 2006, Shortbus của đạo diễn Mỹ John Cameron Mitchell cũng sử dụng loạt diễn viên không chuyên đồng ý tham gia những cảnh sex một cách trần trụi (Cannes 2006 còn có loạt phim nóng khác như Red road của đạo diễn Andrea Arnold; Exterminating angels của Jean-Claude Brisseau; Taxidermia của Gyorgy Palfi, Cashback của Sean Ellis...). Có vẻ như thời của “bản năng” đang lấn lướt!