Khác biệt văn hóa: "Tôi hiểu nhưng tôi vẫn buồn"

 Người ta đặt câu hỏi này cho hơn 1.000 nhà quản lý trẻ châu Á và Mỹ thì có khoảng 65% trả lời cứu con mình, số người cứu vợ ít hơn, không có ai chọn cách cứu mẹ cả. 

Họ giải thích quyết định của mình như sau: “Con tôi còn có tương lai, con tôi còn chưa có cuộc sống. Còn mẹ tôi đã già rồi và đã sống đủ rồi”. Những nhà quản lý châu Á dưới 40 tuổi đều trả lời giống người châu Mỹ. 

Hỏi những nhà quản lý châu Á trên 40 tuổi thì họ cho biết chọn cách cứu mẹ và giải thích như sau: “Mẹ tôi là người đã sinh ra tôi, chăm sóc tôi, tôi chịu ơn mẹ tôi rất nhiều. Tôi có thể lấy vợ khác và đẻ con khác”. 

Câu trả lời của những người được hỏi đã cho chúng ta thấy quan niệm giá trị và cách xử sự, hành động của các nền văn hóa khác nhau.

Trong đời sống vợ chồng - cùng một dân tộc, cùng một nền văn hóa - những quan niệm về giá trị và cách xử sự, hành động thí dụ như trong cách đối xử với ông bà, cha mẹ, anh em, bè bạn bên chồng hay bên vợ cũng nhiều khi không thống nhất, nếu không thông cảm nhân nhượng đôi khi cũng gây ra giận hờn, tranh cãi xô xát.

Chưa cần nói đến những vấn đề to tát trong cuộc sống của mỗi người như chức vụ, danh dự, của cải, con cái và cách giáo dục, nếu không có chung quan niệm thì sẽ nổ ra những xung đột khó hàn gắn. Huống chi giữa hai vợ chồng khác nhau về nền văn hóa thì những quan niệm và cách xử sự trong hàng loạt vấn đề trong đời sống, trong xã hội sẽ không phải là những việc nhỏ có thể dễ dàng thông cảm chấp nhận nhau.

Tôi đã nghe một nữ phó giáo sư người Việt dạy đại học ở Paris gần 20 năm, phàn nàn về việc khi mình vào bệnh viện sinh nở, chồng là người Pháp cũng coi như một việc bình thường, để vợ tự đi, tự sinh con; khi con đã lớn cho về thăm ông bà nội, ông bà nội cũng không tỏ ra mừng rỡ với cháu đích tôn của mình. 

Chị hiểu cách xử sự đó là do nền văn hóa phương Tây quyết định, tuy đã biết vậy song chị cũng hơi tủi thân, thèm muốn cách cư xử ấm áp, thân mật, mừng rỡ của một người chồng và bố mẹ chồng là VN.