Nga: sách về đời thường công chức đoạt giải quốc gia

Phóng to

Bìa sách Người Đức và Alexander Terekhov - Ảnh: Itar Tass

Người Đức có hai tuyến đề tài chính. Đó là câu chuyện về Ebergard, đang là trưởng trung tâm báo chí quận bỗng dưng bị mất chức vào một "tay yêu quái" ngay trước bầu cử Đuma, do thị trưởng thành phố muốn đảm bảo đủ túc số cho Đảng Nước Nga thống nhất, cho Medvedev nào đó…

Sếp thay đổi, những người "bên dưới", kể cả nhân vật chính, phải cố xoay xở để giữ vị trí của mình. Đan quyện câu chuyện này là một tuyến đề tài khác: cuộc đấu tranh của Ebergard với vợ đã ly dị là Sigilda để giành quyền thăm viếng con gái Erna 12 tuổi. Tình yêu thương và mối quan tâm tới đứa con gái nhỏ đã biến Ebergard thành nhân vật sống động, phức tạp nhất trong số những nhân vật bị mắc kẹt trong một hệ thống.

Trong hệ thống đó có đủ cả, từ Putin, Medvedev tới Đảng Nước Nga thống nhất, bà vợ quyền lực của thị trưởng, những công chức bận rộn với bao mưu đồ và những món tiền lót tay… Trả lời câu hỏi có những nguyên mẫu nào cho các nhân vật của mình không, nhà văn Terekhov nói vấn đề không ở những tên tuổi cụ thể, mà ở "những típ người nhất định có ở mỗi quận, mỗi quốc hội, mỗi đảng, mỗi chính quyền, mỗi căn hộ láng giềng"…

Đặc biệt, như các nhà phê bình chỉ ra, trong Người Đức gần như không có nhân vật tích cực. Thừa nhận điều này, tác giả nói ông không chọn đề tài hay nhân vật, mà "bị câu chuyện chiếm lĩnh nên chỉ có thể tự giải thoát khi viết quyển sách".

Tựa sách Người Đức - theo nhà phê bình Tachiana Yershova - có nghĩa là một lớp người khác (cần lưu ý là chỉ các nhân vật liên quan tới nhân vật chính mới mang tên Đức, đối trọng với những tên họ Nga khác trong tiểu thuyết như Stepanov hay Sidorov...). Ở đây hàm ý là những người ngoài mà sự hiện diện của họ cảm nhận được trong đời sống của mỗi chúng ta.

Quyển sách đã được bốn phiếu của ban giám khảo sáu người trong vòng bỏ phiếu cuối, đánh giá cao từ nội dung tới ngôn ngữ của tiểu thuyết, mà theo thành viên giám khảo Zakhar Prilepin, Terekhov là "phù thủy của ngôn ngữ Nga, tương tự Nabokov và Gazdanov".

Đây là lần thứ 12 giải thưởng "Sách bán chạy quốc gia" Nga được trao. Phương châm của giải thưởng là "Thức dậy thành người nổi tiếng", nhằm vinh danh những tác phẩm văn học có chất lượng nhưng có thể bị công chúng bỏ qua. Tuy nhiên, Alexander Terekhov không hẳn là một người không tên tuổi.

Trước Người Đức, Terekhov từng về nhì trong giải thưởng "Sách lớn" năm 2009 cho quyển Chiếc cầu đá. Thay mặt tác giả lên nhận giải thưởng trị giá 250.000 rúp (gần 8.000 USD) do Terekhov đang đi dự Hội chợ sách Book Expo 2012 ở Mỹ, nhà văn Leonid Yuzefovich hóm hỉnh kể: "Terekhov nói với tôi là sau khi Người Đức ra đời, anh nhận được nhiều câu hỏi từ báo chí về các món tiền "lót tay". Nhưng đó không phải là quyển sách nói về tham nhũng mà là về những thứ đáng sợ trong đời sống chúng ta. Tôi nhớ anh ấy nói thật khó viết khi văn học Nga bị thu hẹp trong không gian của một cái bình ba lít. Tôi hi vọng là sau giải thưởng, dung lượng của nó sẽ tăng lên năm lít".

MINH NHIÊN (Theo Openspace.ru, Gazeta.ru)

__________

(*): Yuri Luzhkov, thị trưởng Matxcơva trong 18 năm kể từ 1992, bị sa thải năm 2010 sau các tố cáo của truyền thông về nạn tham nhũng trong thành phố. Vợ ông, bà Yelena Baturina, được xem là một trong những phụ nữ quyền lực nhất nước Nga, với tài sản theo Forbes lên tới 900 triệu USD.

(**): Mikhail Khodorkovsky, tỉ phú Nga, đang thụ án tù 13 năm vì tội lừa đảo, trốn thuế. Tuy nhiên, bản án xử Khodorkovsky bị cho là có động cơ chính trị. Roman Abramovich, tỉ phú, chủ tịch Ðuma vùng Chukotksy, được cho là người giàu thứ chín ở Nga theo thống kê của Forbes năm 2012. (Wikipedia)