​Tính chất đối đầu đang thay đổi

Chuyên gia Hội đồng các vấn đề quốc tế Nga Anton Tsvetov - Ảnh nhân vật cung cấp

Cùng lúc chúng ta nhận thấy tính chất đối đầu đang thay đổi. Nếu trước đây công cụ chính (của Bắc Kinh) trong việc thúc đẩy lợi ích của mình là những hành động huênh hoang và khiêu khích ồn ào, thì giờ chúng ta thấy những phương thức và chiến thuật ”thầm lặng”. Ở đây nói về việc (Trung Quốc) xây các công trình nhân tạo (trên các bãi đá và rặng san hô). Tại sao họ cần làm vậy?

Tôi cho là có hai nguyên nhân. Thứ nhất, trong khi công pháp quốc tế chưa giải quyết được vấn đề chủ quyền của các đảo (tức là mỗi bên diễn giải công ước theo cách hiểu của mình, còn DOC chỉ có tính tuyên bố chứ không bắt buộc, nói nôm na là có luật nhưng chẳng có cảnh sát!), thì sự kiểm soát thực tế các đảo trên biển Đông sẽ trở nên quan trọng hơn việc chứng minh chủ quyền của chúng.

Thứ hai, về mặt hình thức, việc xây dựng có vẻ hòa bình trên các bãi đá và rặng san hô (nói hòa bình là so với sự kiện giàn khoan 981 năm ngoái) đã chuyển trách nhiệm của việc gây bùng nổ xung đột từ những kẻ tạo ra nó sang những ai không thể chấp nhận nó.

Thí dụ, nếu Hoa Kỳ quyết định thực hiện thêm một hành động nữa để chứng tỏ sự không hài lòng với việc Bắc Kinh hạn chế giao thương hay cấm bay trên các hòn đảo tranh cãi, Bắc Kinh có thể cáo buộc Washington khiêu khích. “Cuộc tấn công thầm lặng” này còn nguy hiểm hơn, cho phép cáo buộc các nước khác khiêu khích, và tôi cho đây là chiến lược mới của Trung Quốc.

Liên quan đến quan điểm của Nga, không thể nói Nga ủng hộ Bắc Kinh ở biển Đông. Tôi nhận định quan điểm này là trung lập... Việc Nga và Trung Quốc đang ở một trong những giai đoạn quan hệ tốt nhất không có nghĩa là Nga ủng hộ vô điều kiện những sáng kiến và hành động của Bắc Kinh...

Dĩ nhiên là với Nga hiện nay, quan hệ với Trung Quốc là quan trọng nhất ở châu Á. Mà nói chung đối với bất cứ quốc gia nào, quan hệ tốt với Trung Quốc là tiền đề để hội nhập thành công vào kinh tế thế giới, cũng như quan hệ tốt với Mỹ vậy. Không thể xem nhẹ kích cỡ và ảnh hưởng của Trung Quốc.

Tuy nhiên, trong cộng đồng chuyên gia chúng tôi, chúng tôi hiểu không thể có một liên minh quân sự giữa Nga và Trung Quốc vì điều đó không có lợi cho Nga nhưng có lợi cho Trung Quốc...

Liệu sự xích gần Nga - Trung có làm tổn hại quan hệ với các nước khác, chẳng hạn như Việt Nam? Tôi cho là Matxcơva sẽ thận trọng không để điều đó xảy ra. Nhưng trong tương lai gần, quan điểm Matxcơva sẽ không thay đổi triệt để.

Các hợp đồng cung cấp vũ khí của Nga cho Việt Nam là dài hạn, sẽ được thực hiện trong một số năm nữa, sau đó các lực lượng vũ trang Việt Nam sẽ cần hỗ trợ trong việc khai thác kỹ thuật, huấn luyện, cung ứng phụ tùng... Khi những khía cạnh hình thức của cuộc tranh cãi không có ý nghĩa lớn, việc hỗ trợ quân sự thật sự và củng cố an ninh quốc phòng Việt Nam sẽ còn quan trọng hơn một sự ủng hộ chính thức.

Chuyên gia Anton Tsvetov trả lời Tuổi Trẻ Cuối Tuần