Bóng chùa xưa

Minh họa: Đức Trí

Trên mảnh đất này, ngày xưa có một ngôi chùa nhỏ mà một dòng họ trong làng bỏ tiền xây dựng, nằm giữa làng quê thanh bình, mở ra một không gian chan hòa, ấm áp tình người và gần gũi với những người dân nghèo khó chân lấm tay bùn, sát bên những căn nhà lá đơn sơ, rách nát.

Chùa xưa nằm nép mình trong những tán lá rậm rạp, đứng từ xa chỉ nhìn thấy mái ngói rêu đen cổ kính, thâm u. Từ nơi này, trước bình minh hay khi hoàng hôn buông xuống, tiếng chuông chùa vang vọng từng hồi, ngân nga giữa không gian tĩnh mịch, rung thăm thẳm những tiếng gọi của từ bi, trải tràn ấm áp trên từng mái nhà, ngọn cỏ...

Những năm chiến tranh, tôi và gia đình vẫn thường ngủ đêm lại chùa để tránh bom rơi, đạn lạc. Giữa hậu liêu và chính điện là một khoảng trống có thể nhìn thấy sao đêm, có thể nghe được mùi hoàng lan thoang thoảng ngoài sân. Trong cái tĩnh lặng thiền môn, nhiều đêm tôi đã thức nghe tiếng chuông mõ và những lời tụng niệm buồn buồn của vị ni sư già.

Tôi không hiểu gì về kinh kệ nhưng cảm nhận được ý nghĩa của từ bi, cứu rỗi trong từng tiếng kinh cầu... Tất cả những âm thanh, hình ảnh, hương thơm ấy... lan tỏa trong không gian tĩnh mịch làng quê đã cho tôi một cảm giác bình yên khó tả, dù văng vẳng xa xa vẫn thi thoảng vọng về tiếng ầm ì bom đạn...

Hơn 50 năm lận đận giữa dòng đời, hôm nay tôi quay lại chùa giữa những ngày đầu xuân để tìm chút bình yên cho tâm hồn. Con đường rải sỏi nằm giữa hai hàng cau song song thẳng tắp ngày xưa, giờ đã là khoảng sân rộng làm chỗ đậu ôtô cho những khách viếng chùa sang trọng.

Tôi và cháu, một người tóc điểm bạc đi bên cạnh đứa cháu nhỏ mới lên 3, như một kết nối diệu kỳ giữa quá khứ và hiện tại. Đứa cháu nhỏ chạy tung tăng dưới chân Đức Phật, đôi mắt tròn xoe ngước nhìn chăm chú, xòe bàn tay nhỏ bắt chước bàn tay Phật trên cao đang xòe ra như muốn ôm lấy chúng sinh dìu qua biển khổ...

Chiều đầu năm tĩnh lặng. Chùa vắng. Trong không gian yên ả ấy, tôi muốn nghe tiếng chuông chùa ngân nga và tiếng chim hót rộn rã trên những vòm cây cao, muốn nghe cả một quá khứ thăng trầm của dòng họ còn ẩn mình đâu đó trên từng gốc cây, ngọn cỏ... Không còn gì cả ngoài tiếng cười vô ưu trong vắt tuổi thơ.

Khu vườn chùa ngày xưa mở rộng lòng với xóm làng đầy thân ái bây giờ đã bị vây kín giữa bốn bề gạch đá của cổng sắt, tường rào... Khoảng sân cỏ xanh non, mát rượi ngày xưa tôi vẫn nô đùa, giờ đã là bãi đậu ôtô, thênh thang nền ximăng xám, hừng hực hơi nóng cuối ngày. Tiếng chuông chùa ngân nga mỗi sớm mai, chiều hôm đã bị vây kín ngột ngạt, tưởng chừng như lòng từ bi, hỉ xả đã khép lại với một đứa con của Phật.

Quay lại chốn cũ sau hơn 50 năm, tôi muốn tìm lại chính mình, tìm cái tôi trong vắt bình yên và những mảnh vụn của tuổi thơ ngọt ngào trên từng viên sỏi nhỏ ven lối vào chùa... Không còn gì! Chùa đã không còn là chùa xưa và người cũng không còn là người cũ với cái tâm thanh sạch và bình yên ngày trước...

Một sư nữ trẻ chậm rãi đi ra nhìn khách nghi ngại. Người của chùa lễ phép nhắc nhở khách không nên để trẻ con cười nói làm mất sự tôn nghiêm dưới chân Đức Phật. Tôi thoáng giật mình nhận ra sự vô tâm của mình. Tôi cùng cháu rời chùa trong sự hối lỗi và những câu hỏi loáng thoáng trong đầu.

Ngày xưa, tôi cũng từng cười nói hồn nhiên trong khoảng sân này. Từ trước thềm chính điện, vị sư nữ trụ trì đã đứng nhìn lũ trẻ con chơi đùa với nụ cười bao dung luôn nở trên môi. Bây giờ tiếng cười vô tư cùng những câu nói ngây thơ của một đứa bé đã làm khuấy động cái thanh tịnh chốn thiền môn ư?

Tôi và cháu lặng lẽ rời chùa. Cánh cổng sắt nặng nề khép lại sau lưng. Trên cao, bàn tay cứu rỗi của Đức Phật vẫn đưa ra nhân ái, ánh mắt từ bi vẫn nhìn thấu suốt những đau khổ cõi nhân sinh. Hạnh phúc, bình yên, sự an lạc trong tâm hồn đã không còn tìm được ở nơi này...

Bóng chùa vẫn in tím trong bóng chiều, nhưng mãi mãi trong tôi không còn là bóng chùa xưa.