"Dịch" tin tức ra ngôn ngữ Gen Z

Theo The Economist, một thế hệ người cung cấp tin tức mới đã được ra đời để phục vụ khán giả gen Z. Họ không nhất thiết là nhà báo, cũng không cần chuyên môn, không cần ra ngoài săn tin. 

Đơn giản họ chỉ cần siêng đọc báo, biết lựa tin các nguồn chính thống rồi tìm cách biến tấu lại theo ngôn ngữ của gen Z. Ngoài TikTok, Facebook, Instagram và YouTube hiện rất phổ biến thế hệ video tin tức mới.

Dylan Page, chủ kênh TikTok News Daddy, có tới 11 triệu lượt đăng ký - gấp rưỡi tổng lượt đăng ký các kênh TikTok của CNN, BBC, Reuters và AFP cộng lại. Ngay cả tờ "lá cải" lớn là Daily Mail cũng mới có 9 triệu lượt đăng ký trên TikTok.

"Ông bố tin tức" thường chọn lựa tin tức nổi bật nhất trong ngày và "sản xuất" thành bản tin riêng vài chục giây cho gen Z. Page không đọc bản tin bằng giọng đều đều đặc trưng của MC thời sự mà dùng nhịp nhanh, tự nhiên kèm thêm một chút hài hước, dí dỏm. Từ ngữ cũng rất bình dân, thoát khỏi vẻ trang trọng trên các kênh thông tin đại chúng.

Ông Trump muốn xóa thuế thu nhập, thay bằng mức thuế cao hơn cho hàng nhập khẩu. Có thể bạn đã đọc mẩu tin này trên báo. Nhưng ít nhất hơn 150.000 người đã xem đoạn video 90 giây Dylan Page truyền đạt lại bản tin này. 

Ấy là nếu chỉ đếm số người "like", còn lượt xem đã hơn 1,5 triệu chỉ sau một ngày (tính đến 18-6). Trong một bản tin khác, Dylan kể chuyện quân đội Israel dùng máy bắn đá kiểu như thời Trung cổ khi tấn công nhóm Hezbollah, thu hút hơn 4,1 triệu lượt xem chỉ trong ba ngày.

"Đồng nghiệp" của Dylan, Jessica Burbank - một "TikToker tin tức" 27 tuổi - nhấn mạnh nội dung video của cô chính xác là "dịch tin tức sang ngôn ngữ của gen Z". Đó là ngôn ngữ ngắn gọn, nhịp nhanh và loại bỏ hết tất cả những chi tiết không cần thiết để tập trung vào những thông tin quan trọng nhất trong câu chuyện. Mỗi video chỉ nên khoảng từ 30 giây đến hơn 1 phút. Bên cạnh lời thoại, có thể chèn thêm hình ảnh minh họa, hiệu ứng cho trẻ trung sinh động.

Riêng Jessica biết dùng sự hài hước của mình để kể cho gen Z nghe những chủ đề tưởng chừng như rất khô cứng như tiền tệ, ngân sách, lãi suất, bầu cử… Điều này giúp khán giả vừa được xem tin tức vừa được giải trí. Mỗi lần lên sóng cô ăn mặc rất đơn giản, có khi cứ mặc đồ ở nhà. 

"Phim trường" của Jessica thường là trong ô tô hoặc trong gian phòng, thư viện. Sự thoải mái này khác hẳn vẻ trịnh trọng của những bộ vest của MC truyền hình cùng những khuôn khổ, góc máy cứng nhắc.

Sự lên ngôi của các TikToker tin tức như Dylan hay Jessica phần nào tương đồng với những cuộc khảo sát mang tính phổ quát hơn về xu hướng tiếp nhận tin tức hiện tại. Theo thăm dò của Trung tâm nghiên cứu Pew, năm 2020 chỉ 9% người Mỹ trong độ tuổi từ 18-29 thường xuyên tiếp nhận tin tức qua các nền tảng mạng xã hội. 

Đến năm 2023, con số này tăng lên đến 32%. Kết quả này khớp với một báo cáo khác của Công ty tư vấn Gallup về mức độ tin tưởng báo chí chính thống của người Mỹ năm 2023: chỉ 32% người Mỹ cho biết mình tin tưởng ở mức độ "rất nhiều" hoặc "vừa phải" với các phương tiện truyền thông đại chúng trong việc đưa tin tức một cách đầy đủ, công bằng và chính xác. Đây là mức thấp nhất kể từ khảo sát năm 2016 của Gallup.

The Economist cho rằng các khảo sát trên cho thấy những TikToker tin tức không dẫn khán giả đi "ngoài luồng" mà đã góp phần thu hút mọi người quay trở lại "đường cái" với các câu chuyện tin tức của các cơ quan báo chí, bằng cách thức phù hợp và thực tế đối với người dùng Internet trẻ tuổi.

Josh Helfgott, TikToker chuyên làm video tin tức về người LGBT, nói hầu hết các tin tức trước nay đều thiếu cảm xúc. Dù tin tức trên phương tiện truyền thông đại chúng phải được phát một cách khách quan, không chèn cảm xúc, song theo Helfgott, như thế là xa rời nhiều khán giả trẻ.

Sự đón nhận của người xem giúp một số TikToker có thể đi xa hơn, phát triển thêm chính bản tin mà họ từng đưa. Julie Urquhart, chuyên làm video tin tức về vụ án và người nổi tiếng, cho biết nhiều nhân vật liên quan đã chủ động liên hệ với cô để chia sẻ thêm khi câu chuyện của họ do cô kể lại được nhiều người biết tới. 

Những người này cho rằng lên TikTok giúp họ cảm thấy có thể chia sẻ câu chuyện một cách thực hơn mà không sợ bị bóp méo, cắt ghép như với nhiều nhà đài truyền hình.

Nhìn ở góc độ khác, bước tiến mạnh của các TikToker đã tạo áp lực cho các cơ quan báo chí thay đổi. Hơn một nửa các hãng tin được Viện Nghiên cứu báo chí Reuters khảo sát nói ngay trong năm 2024 họ sẽ có kế hoạch đẩy mạnh chuyện "TikTok hóa" các tin tức, câu chuyện của mình.